Thai Energy News

‘ไบโอดีเซล เขย่ามือ’ พลังงานชุมชนเพื่ออนาคต

ที่มา: โลกวันนี้

วันที่: 5/2/2551

ทีมข่าวรถวันนี้

“แก๊สโซฮอล์นั่นแหละที่ผิด” หากยังจำกันได้ประโยคนี้ใช้ในการประชาสัมพันธ์โครงการรณรงค์ให้ผู้ใช้รถหันมาใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์โดยกรมธุรกิจพลังงาน นอกจากนี้ยังได้ดำเนินงานรถรงค์ตามภูมิภาคต่างๆเพื่อเปลี่ยนแปลงทัศนคติเกี่ยวกับแก็สโซฮอล์ จนกระทั่งปัจจุบันประสบความสำเร็จเกินความคาดหมาย มีผู้ใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เกินกว่า 8 ล้านลิตรต่อวัน ไม่เฉพาะน้ำมันเบนซินเท่านั้นที่ถีบตัวสูงขึ้น น้ำมันดีเซลก็เช่นกัน ล่าสุดภาครัฐได้เปิดอบรมหลักสูตร “ไบโอดีเซล เขย่ามือ”

ไบโอดีเซลไม่ใช่ของใหม่

ไบโอดีเซลได้ถูกใช้เป็นพลังงานทางเลือกในแถบยุโรปและอเมริกาเมื่อสิบกว่าปีที่แล้ว สำหรับในประเทศไทยเองภาครัฐมีนโยบายที่จะผลักดันให้มีการใช้พลังงานทดแทนมีมานานแล้ว โดยได้จัดตั้งโครงการวิจัยสาธิตฯเมื่อปี 2548 โดยได้ทดลองใช้กับรถสองแถวแดงจากสหกรณ์ นครลานนาเดินรถ จำกัด ที่จังหวัดเชียงใหม่ เป็นครั้งแรก ซึ่งในการทดลองใช้ดังกล่าวไม่ปรากฏผลเสียต่อเครื่องยนต์ อัตราการปล่อยควันพิษลดลง แต่อาจทำให้อัตราเร่งลดลงบ้าง

หลักสูตร“ไบโอดีเซล เขย่ามือ”

นายทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า หลักสูตรดังกล่าวจะเหมาะกับอาจารย์สายวิทยาศาสตร์ นักเรียน นิสิต นักศึกษา รวมทั้งผู้ที่สนใจทั่วไปที่ต้องการเรียนรู้วิธีการผลิตไบโอดีเซลอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ สามารถนำน้ำมันพืชใช้แล้วมาผลิตเป็นไบโอดีเซลด้วยตนเอง รวมทั้งนำความรู้ที่ได้ไปขยายผลต่อเนื่องเพื่อไปทดลองผลิตและใช้ภายในชุมชน อีกทั้งเป็นการเผยแพร่องค์ความรู้ให้อาจารย์ได้นำไปพัฒนาเป็นหลักสูตรท้องถิ่นเพื่อสอนให้กับนักเรียนในช่วงชั้นมัธยมศึกษา โดยเบื้องต้นกระทรวงพลังงานจะเปิดฝึกอบรมในช่วงปิดเทอมหน้าร้อนประมาณปลายเดือนกุมภาพันธ์นี้เป็นต้นไป ผู้ที่สนใจเข้าฝึกอบรมสามารถติดต่อได้ที่ศูนย์บริการร่วม กระทรวงพลังงาน โทร.0-2223-3344 ต่อ 2205 ในเวลาราชการ

ใครๆก็ทำได้

ขั้นตอนการผลิตไบโอดีเซล ทีมงาน “รถวันนี้” ได้ศึกษาจากเอกสารทางวิชาการของ ม.สงขลานครินทร์ ระบุขั้นตอนการทำไบโอดีเซลสำหรับเครื่องยนต์ทางการเกษตร เริ่มจากเตรียมวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตจะถูกเตรียมให้เหมาะสมก่อนเข้าทำปฏิกิริยา โดยหากเป็นน้ำมันปาล์มดิบจำเป็นต้องผ่านกระบวนการแยกยางเหนียวและลดกรดให้มีปริมาณกรดไขมันอิสระต่ำกว่าร้อยละ 1 โดยน้ำหนัก ส่วนวัตถุดิบจากน้ำมันที่ใช้ทอดแล้วจะถูกนำมากรองแล้วจึงนำไปขจัดน้ำออก จากนั้นเตรียมสารละลายแอลกอฮอล์เพื่อทำปฏิกิริยาทรานส์เอสเตอริฟิเคชั่น โดยใช้เมทานอลที่มีโซเดียมไฮดรอกไซด์เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาซึ่งถูกเลือกใช้เพราะมีราคาถูก โดยเมทานอลต้องไม่มีน้ำเจือปนเกินกว่า 1% การเตรียมสารละลายกระทำโดยการนำโซเดียมไฮดรอกไซด์ 2.5-5 ส่วน ละลายในเมทานอล 100 ส่วนโดยน้ำหนัก ปริมาณโซเดียมไฮดรอกไซด์ที่ใช้เตรียมเป็นไปตามปริมาณกรดไขมันอิสระที่มีอยู่ในวัตถุดิบ หากกรดไขมันอิสระมีปริมาณสูงก็ต้องใช้โซดาไฟในสัดส่วนที่สูงขึ้น

หลังจากนั้นนำน้ำมันที่ถูกขจัดน้ำแล้วถูกทำให้มีอุณหภูมิประมาณ 80 องศาเซนเซียส จากนั้นจึงเติมสารละลายแอลกอฮอล์ลงไปอย่างช้าๆ สัดส่วนน้ำมันต่อสารละลายแอลกอฮอล์โดยน้ำหนักเท่ากับ 5 ต่อ 1 ทำการกวนหรือการเขย่าประมาณประมาณ 15 นาที เมื่อหยุดกวนกลีเซอรีนซึ่งมีความหนาแน่นสูงกว่าจะแยกชั้นออกจากชั้นเมทิลเอสเตอร์ โดยแยกตัวตกลงมาที่ก้นถัง ดังนั้น ในชั้นเมทิลเอสเตอร์จะเหลือกลีเซอรีนอยู่น้อย ปฏิกิริยาการเกิดเมทิลเอสเตอร์จะสามารถดำเนินต่อไปอย่างช้าๆ เมื่อทิ้งให้เกิดปฏิกิริยาเป็นเวลา 3-4 ชั่วโมง น้ำมันก็จะทำปฏิกิริยาไปมากกว่า 95% กลีเซอรีนจะถูกถ่ายออกใส่ภาชนะโดยการถ่ายออกทางด้านล่างของถังปฏิกรณ์ในขณะที่ยังร้อนอยู่ เพราะหากทิ้งไว้ให้เย็นชั้นกลีเซอรีนจะกลายเป็นของแข็ง

เมทิลเอสเตอร์ที่ได้ยังปนเปื้อนด้วยสารอื่นๆอยู่ให้นำมาล้างด้วยน้ำอุ่นหลายๆครั้ง ปริมาณน้ำที่ใช้แต่ละครั้งประมาณ 1 ต่อ 4 ของปริมาณเมทิลเอสเตอร์ เมื่อเติมน้ำเพียงพอแล้วรอให้น้ำแยกชั้นจากเมทิลเอสเตอร์เป็นเวลาพอสมควร (ประมาณ 5-10 นาที) ก็ถ่ายน้ำออกด้านล่าง เติมน้ำอุ่นเพื่อล้างใหม่ การล้างจะกระทำ 4-5 ครั้ง และเพิ่มการกวนในการล้างครั้งหลังๆ เมื่อล้างสิ่งปนเปื้อนออกหมดแล้ว ขั้นตอนสุดท้ายคือ การขจัดน้ำที่หลงเหลือในชั้นเมทิลเอสเตอร์ออก ซึ่งกระทำโดยการให้ความร้อนจนถึงอุณหภูมิ 120 องศาเซนเซียส เป็นเวลาอย่างน้อย 20 นาที เพียงเท่านี้ก็สามารถผลิตไบโอดีเซลใช้ได้เองภายในครัวเรือนได้แล้ว

ข้อควรระวัง

อย่างไรก็ตาม นักวิชาการยังเป็นห่วงในเรื่องมาตรฐานการผลิต โดยเฉพาะขั้นตอนการขจัดน้ำออกจากน้ำมัน ถ้าทำไม่ดีอาจส่งผลโดยตรงต่อเครื่องยนต์ และถ้าในน้ำมันมีความเป็นกรดมากเกินไปอาจจะทำอันตรายต่อส่วนประกอบที่เป็นยางภายในเครื่องยนต์ และถ้ากำจัดสารเหนียวในน้ำมันปาล์มออกไม่หมดอาจจะทำให้เกิดยางเหนียวหรือไขมันเกาะติดห้องเครื่องได้

ทั้งนี้ การประหยัดค่าน้ำมันไม่ได้มีเพียงแค่พึ่งน้ำมันไบโอดีเซลเพียงอย่างเดียว การศึกษาเส้นทางก่อนออกเดินทาง หมั่นตรวจสภาพรถ และขับไม่เกิน 90 กม./ชม. ก็อาจจะเป็นอีกหนทางหนึ่งที่ช่วยประหยัดเงินในกระเป๋าและพลังงานของชาติได้ ลองนึกเล่นๆดูว่าถ้าเราพึ่งไบโอดีเซลเพียงอย่างเดียวมีหวังปาล์มหมดประเทศ ต้องสั่งนำเข้ามาผลิต เสียดุลการค้าอีกเหมือนเดิม