นับตั้งแต่สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ได้อนุมัติผู้ผลิตไฟฟ้าในโครงการส่งเสริมผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กจากพลังงานทดแทน หรือ SPP จำนวน 20 ราย รวมกำลังผลิต 243 เมกะวัตต์ ในปี 2547 จน กระทั่งถึงปัจจุบันยังไม่ปรากฏโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนรายใหม่ๆ เพิ่มขึ้นมาอีก แต่กลับมีข่าวปรากฏออกมาเป็นระยะๆ ว่า เชื้อเพลิงที่ใช้ผลิตไฟฟ้าทดแทนของ SPP อาทิ แกลบ มีการปรับราคาสูงขึ้น ส่งผลกระทบต่อต้นทุนการผลิตไฟฟ้าของโรงไฟฟ้า SPP

ตามมาด้วยการเรียกร้องให้มีการจัดระเบียบการใช้แกลบเป็นเชื้อเพลิงในอุตสาหกรรมต่างๆ ส่งผลให้ผู้ผลิตไฟฟ้าขาดความมั่นใจ ขณะที่ กพช.เองได้มีการกำหนดมาตรการจูงใจทางด้านราคารับซื้อไฟฟ้าจาก SPP เพื่อผลักดันให้นโยบายนี้สัมฤทธิผล "ประชาชาติธุรกิจ" สัมภาษณ์นายวีระพล จิระประดิษฐกุล รองผู้อำนวยการ สนพ. ถึงการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน

นโยบายส่งเสริมไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน

ตอนนี้เรากำหนดเป็นยุทธศาสตร์พลังงานทดแทน วางเป้าหมายเลยว่าจะต้องผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนให้ได้ร้อยละ 6 ของกำลังผลิตไฟฟ้ารวมของประเทศในปี 2554 หรือ 3,238 เมกะวัตต์ ซึ่งปัจจุบันมีการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนแค่ 1,673 เมกะวัตต์เท่านั้น ถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับกำลังผลิตไฟฟ้ารวมที่มีอยู่กว่า 27,000 เมกะวัตต์ ดังนั้นเราต้องส่งเสริม ต่อไป

ก่อนหน้านี้เรามีการส่งเสริมผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กจากพลังงานทดแทน (SPP) ที่ใช้พลังงานหมุนเวียนถึง 18 โครงการประมาณ 243 เมกะวัตต์ ซึ่งประสบผลสำเร็จอย่างดี หลังจากนั้นในช่วงปี 2546 กระทรวงพลังงานได้กำหนดนโยบายการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน (RPS : renewable portfolio standard) ในสัดส่วนร้อยละ 5 ของกำลังการผลิตใหม่ การส่งเสริมในส่วนนี้จึงถูกระงับไป

จนกระทั่งคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ได้มีมติล่าสุดในวันที่ 4 กันยายนที่ผ่านมา มีสาระสำคัญที่จะช่วยเสริมในส่วนของนโยบาย RPS ก็คือ 1) มาตรการจูงใจด้านราคา โดยจะเพิ่มอัตรารับซื้อไฟฟ้าจากราคาตามระเบียบเดิมเพิ่มขึ้น 2) จัดให้มีการเปิดประมูลโดยแยกการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนออกจากเงื่อนไขประมูลโรงไฟฟ้าใหม่ (IPP) และ 3) กำหนดให้มีการจัดตั้ง "กองทุนไฟฟ้า" ที่ IPP ทุกรายต้องส่งเงินเข้ามาสนับสนุนการผลิตไฟฟ้าพลังงานทดแทน เพราะการผูกอย่างนี้บางรายไม่ชำนาญเรื่องพลังงานทดแทนอาจจะเข้ามาประมูลไม่ได้ หากว่าไม่สามารถทำพลังงานทดแทนได้

ที่สำคัญเวลากู้แบงก์ทุกอย่างจะโยงกัน เช่น ทำโครงการ IPP ไว้ดีมาก ต้นทุนต่ำ แต่มีต้นทุนด้าน RPS ที่สูงมาก จึงกลัวว่าจะล้มเหลว เรื่องนี้แบงก์อาจจะไม่อนุมัติเงินกู้ ตรงนี้ทำให้เราต้องแยกการประมูลผลิตไฟฟ้าพลังงานทดแทนออกจากโรงไฟฟ้า IPP ใหม่ แต่เป้าหมายยังเหมือนเดิม กล่าวคือ โรงไฟฟ้าเหล่านี้ต้องเข้ามามีส่วนช่วยเรื่องพลังงานทดแทน ขณะนี้ต้องรอการพิจารณาจากคณะกรรมการกำกับดูแลกิจการไฟฟ้า (regulator) ให้รับรองร่างกฎหมายเพิ่มอัตรารับซื้อไฟฟ้า หากผ่านก็สามารถใส่เงินเข้ามาในกองทุนไฟฟ้าเพื่อนำไปสนับสนุนทางอ้อม

ปัญหาของโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทน

อย่างโรงไฟฟ้าชีวมวล เราพบว่าราคาแกลบซึ่งเป็นเชื้อเพลิงของโรงไฟฟ้ามันขึ้นไปเยอะมากจากหลายสาเหตุ 1 ) มีโรงไฟฟ้าประเภทนี้ค่อนข้างมาก 2) บริษัทปูนซีเมนต์เข้ามาใช้แกลบในกระบวนการผลิตอื่นๆ แม้ว่าหลักๆ ยังคงใช้ถ่านหินก็ตาม โดยดูว่าราคาเชื้อเพลิงตัวไหนถูก ก็เปลี่ยนมาใช้ตัวนั้น ยกตัวอย่างน้ำมันเครื่องราคาถูกก็ซื้อไปทำ ยางรถยนต์ก็ซื้อในช่วงปี 2547-2548 แต่เมื่อราคาถ่านหินปรับสูงขึ้นก็เปลี่ยนมาใช้แกลบ/เศษไม้ เช่น โรงงานปูนซีเมนต์ที่อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช หันมาใช้เศษไม้ยางเป็นเชื้อเพลิง

แต่ที่เราคำนวณพบว่าเศษไม้จะให้ค่าความร้อนกิโลกรัม/ตัน ต่ำกว่าถ่านหินถึงครึ่ง เพราะฉะนั้นหากราคามันเกินครึ่งของถ่านหินก็ไม่คุ้มที่จะใช้ วันนี้ราคาถ่านหินอยู่ที่ 60 เหรียญ/ตัน หรือ 2,400 บาท/ตัน ฉะนั้นหากราคาไม้พุ่งไปที่ 1,000-1,200 บาท/ตัน มันก็ไม่คุ้มที่จะใช้แล้ว

ราคาแกลบถูกกลุ่มปูนซีเมนต์ฉุดขึ้น

มันก็ใช่ส่วนหนึ่ง แต่ส่วนที่เตรียมบวกให้เพิ่ม 60 สตางค์/หน่วย (การเพิ่มอัตรารับซื้อไฟฟ้าเพื่อจูงใจ) มันก็เท่ากับต้นทุนเชื้อเพลิงที่ 800-900 บาท/ตัน เราเชื่อว่าอยู่ได้ แต่เราคิดว่า มันไม่น่าสูงกว่านี้แล้ว ประเด็นต่อมาคือราคาแกลบต่างคนต่างขึ้น มันมาแย่งกัน สนพ.จะเข้ามาดูเรื่องโซนนิ่ง เรื่องวัตถุดิบสำหรับโรงไฟฟ้าประเภทนี้ที่จะเข้ามาใหม่ ว่าคุณมีวัตถุดิบหรือไม่ พื้นที่แกลบจะซ้ำซ้อนกับรายอื่นหรือเปล่า

วันนี้ตลาดแกลบลึกๆ เป็นอย่างไรไม่รู้ ยังต้องใช้เวลาในการศึกษา เช่น กรณีของโรงไฟฟ้าร้อยเอ็ดกรีนของบริษัทผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ EGCO ที่ไม่มีแกลบมาป้อนการผลิต ซึ่งก็ไม่สามารถทำอะไรได้เลย เนื่องจากแม้ว่ามีสัญญาแต่ก็ยังเบี้ยว มันไม่มีบทปรับต่อกัน หากมีบทปรับโรงสีก็ไม่ทำสัญญา

ทำไม สนพ.ไม่เข้าไปดูแล

เราเข้าไปยุ่งไม่ได้ แต่เราจะดูในแง่ที่ว่าหากมีโรงไฟฟ้าประเภทนี้ เราจะดูว่าแถบนี้จะมีแกลบเพียงพอหรือไม่ และจะเอาแกลบมาจากไหนได้ เราอาจจะพิจารณาให้มีการยืนยันเรื่องวัตถุดิบดีที่สุดก็คือ อยากให้เป็นโรงสีขนาดเล็กๆ เข้ามาทำมากกว่า ตั้งแต่ 7 เมกะวัตต์ขึ้นไป การศึกษาแกลบที่เตรียมจะดูว่าทั้งระบบเป็นอย่างไร แกลบที่มีอยู่ใครใช้บ้าง มีเหลือในระบบหรือไม่ หรือกำลังผลิตจากส่วนนี้จะปรับเพิ่มเข้ามาเท่าไร "แต่ไม่ยุ่งตลาด" ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาอีก 1 ปี ที่สำคัญเรายังไม่รู้ว่าตลาดเป็นอย่างไรแน่ รู้ว่ามีประมาณ 3-4 ล้านตัน และยังต้องใช้เพื่อการเกษตร อุตสาหกรรมอิฐ ซึ่งต้องดูให้ชัดเจน ไม่เช่นนั้น "แข่งกันตาย"

นอกจากแกลบ/เศษไม้แล้ว มีอะไรใช้ผลิตไฟฟ้าทดแทนได้อีก

ตอนนี้มี "เหง้ามัน" แถบอีสานตอนกลาง-อีสานตอนล่าง โดยเฉพาะในโคราช ซึ่งมีการปลูกมันมาก ขณะนี้มี 1 โรงไฟฟ้าที่ใช้เชื้อเพลิงจากเหง้ามันเสนอเข้ามา กำลังผลิต 6-7 เมกะวัตต์ แต่ยังไม่ได้อนุมัติ เนื่องจากไม่ผ่านเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แล้วไม่ดำเนินการแก้ไข

ประชาชนในพื้นที่ไม่ยอมรับ ทำให้โรงไฟฟ้าใหม่ไม่เกิด

ประเด็นก็คือชาวบ้านเองก็ยังไม่ค่อยมั่นใจ ตอนออกแบบโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนทุกอย่างออกมาดีมาก แต่เมื่อต้อง operate จริง ในส่วนที่เป็นผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมแล้วกลับไม่ยอมดำเนินการ เราจับได้เป็นอย่างนี้ เครื่องมือมี แต่ไม่ยอมรัน (เปิด) เราก็บอกว่า เอาอย่างนี้ ให้ประชาชนมีส่วนร่วม จึงเกิดคณะกรรมการไตรภาคีขึ้นมา เป็นเวทีพูดคุยกัน ประเมินมาแล้วซึ่งค่อนข้างดี ซึ่งโครงการทั้ง 20 โรงก็ยังเดินเครื่องปกติ

โรงไฟฟ้าใหม่ๆ จะเริ่มเข้ามาช่วงไหน

คาดว่าปีหน้าจะเริ่มเข้ามาแล้ว หลายโรงเตรียมไว้แล้ว เช่นที่ จังหวัดสุรินทร์ โรงสีข้าวมุ่งเจริญ กำลังผลิต 9 เมกะวัตต์ ซึ่งเป็นโรงสีท้องถิ่น และยังมีโรงเล็กๆ อีกหลายโรง และโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนเดิมที่มีอยู่แล้ว คาดว่าจะขยายเพิ่มเติมภายหลังอัตรารับซื้อไฟฟ้าพิเศษ (ส่วนจูงใจ) ออกมา น่าจะเพิ่มขึ้นอีก จะทยอยเข้ามาปลายปีหน้า เราหวังว่าช่วงปี 2553-2554 จะเข้าสู่ระบบมากที่สุด แต่ตอนนี้ยังประเมินไม่ได้

ส่วนโรงไฟฟ้าแกลบของบริษัท เอ.ที.ไบโอ พาวเวอร์ ที่ จังหวัดนครสวรรค์ ค่อนข้างน่าเสียดาย เนื่องจากชาวบ้านค้านจากการสร้างโรงไฟฟ้าขวางทางเดินน้ำ พยายามให้แก้ก็ไม่แก้ ซึ่งขณะนี้ เอ.ที.ฯ ยังไม่หยุด ยังทำเรื่องมวลชนต่อเนื่อง รวมถึงมีการเตรียมขยายแถวจังหวัดสุพรรณบุรี-สิงห์บุรี ที่เคยเกิดปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อม ทุกคนกำลังเตรียมๆ อยู่

นอกจากนี้เรายังตั้งเป้าขยายโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนจากโรงแป้งมันสำปะหลัง ประมาณ 30 โรง ที่จะมีการลงทุนทำเป็นโรงไฟฟ้าก๊าซชีวภาพ (biogas) ที่มีกระบวนการต้องกำจัดน้ำเสียแล้วได้ก๊าซมีเทนออกมา ขณะนี้มีนักลงทุนจากประเทศ ญี่ปุ่น มาลงทุนในเรื่องนี้ด้วย รวมถึงโรงงานน้ำมันปาล์ม โรงขยะ ที่เตรียมผลิตไฟฟ้าเข้าระบบ เช่นกัน

BACK