Thai Energy News

พลังงานทดแทนทางเลือกแห่งความหวัง ‘อี 85’ อนาคตพลังงานชาติทางเลือก ทางรอดวิกฤติน้ำมัน

ที่มา หนังสือพิมพ์เดลินิวส์

วันที่ 15/6/2551

อี85...อนาคตพลังงานชาติ ทางเลือกทางรอดวิกฤติน้ำมันผ่านมาแล้ว 77 ปี ประเทศบราซิล ประสบความสำเร็จของการใช้น้ำมันจากพืช ใช้อ้อยมาหมักแล้วกลั่นออกมาเป็นเอทานอล ผสมกับน้ำมันในสัดส่วนต่าง ๆ สามารถใช้กับรถยนต์ได้

77 ปีอาจเป็นตัวเลขที่น้อยไปด้วยซ้ำสำหรับการตั้งหน้าตั้งตาสร้างพลังงานขึ้นใช้เอง จริง ๆ แล้วบราซิลมองหาพลัง งานทดแทนมาตั้งแต่ปี 2463 ในปี 2474 เริ่มทำอย่างจริงจัง นั่นเพราะบราซิลเป็นผู้ปลูกอ้อยรายใหญ่ของโลก และเป็นประเทศผู้กำหนดราคาอ้อยของในตลาดโลกขณะนี้ด้วย

บราซิลเริ่มใช้คำว่า อี เรียกชื่อเชื้อเพลิงสำหรับรถยนต์ มาตั้งแต่ปี 2474 โดยประกาศเป็นกฎหมายให้ผสมเอทานอล 5% ในน้ำมันพร้อมกับใช้มาตรการทางภาษีควบคู่ นั้นอาจจะเรียกว่า “อี5”ก็ว่าได้ ต่อมาในปี 2518 เริ่มโครงการส่งเสริมแอลกอฮอล์ เพื่อความมั่นคงทางพลังงาน และเริ่มใช้เอทานอลในอัตราส่วนเพิ่มเป็น 10% เพื่อทดแทนสารตะกั่ว และ MTBE

ปัจจุบันบราซิล มีกำลังการผลิตเอทานอลจากอ้อย 1 หมื่น 7 พันล้านลิตรต่อปี

ขณะที่บ้านเราสตาร์ต อี10 ในชื่อเรียกขานว่า “แก๊สโซฮอล์” เมื่อ 4-5 ปีที่ผ่านมา และเมื่อต้นปีที่ผ่านมา เรามีรถยนต์ที่สามารถเติมน้ำมัน อี20 (ถูกกว่าเบนซิน 6.70 บาท) ได้ออกมาขับฉิวได้ตามท้องถนน แม้หัวจ่ายน้ำมัน อี20 ยังไม่มีในบางปั๊ม ก็สามารถเติมอี10 หรือ แก๊สโซฮอล์ไปพลาง ๆ ก่อน

ส่วน อี85 หมายถึง สัดส่วนของเอทานอล 85% บราซิลใช้มานานนับสิบปี และประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี เพราะโครงการส่งเสริมให้ผลิต เอทานอลทำกันทั้งระบบ นับตั้งแต่ การส่งเสริมการปลูกอ้อย มีการประกันราคาให้กับเกษตรกร สร้างแรงจูงใจให้ประชาชนหันมาใช้รถยนต์ที่ใช้พลังงานเชื้อเพลิงจากพืช ออกกฎหมาย ใช้มาตรการลดภาษีสำหรับรถยนต์ที่ใช้เอทานอล

และยังออกกฎหมายให้ปั๊มน้ำมันมีหัวจ่ายน้ำมัน อี85 และกำหนดราคาขายน้ำมัน อี85 ถูกกว่าน้ำมันเบนซิน 59% หารือกับบริษัทผู้ผลิตรถยนต์กำหนด ทิศทางของการผลิตรถยนต์ที่ ใช้พลังงานจากพืช ปัจจุบันตัว เลขล่าสุดในเดือน พ.ค. ที่ผ่านมา มีรถยนต์ในบราซิลใช้เครื่องยนต์รองรับ “อี85” 3 ล้านคันคิดเป็น 85 เปอร์เซ็นต์ของรถยนต์ทั้งประเทศ

จนทุกวันนี้โครงการส่งเสริมเอทานอลในบราซิล ถือเป็นโครงการใหญ่ที่สุดในโลกในด้านการใช้ชีวภาพการผลิตและใช้พลังงาน พร้อมกับส่งออกเอทานอลไปยังประเทศยุโรป เช่น เยอรมนี สวีเดน ฝรั่งเศส ที่มีการส่งเสริมให้ใช้รถยนต์ อี85

ย้อนกลับมาดูที่บ้านเราเมื่อเร็ว ๆ นี้รัฐบาลประกาศ ลดภาษีรถยนต์ อี85 ยกเว้นอากรนำเข้าชิ้นส่วนสำหรับรถยนต์ อี85 ที่มีลักษณะเฉพาะและเป็น อุปกรณ์หลักเพื่อปรับเปลี่ยนมา ใช้น้ำมัน อี85 และไม่มีผลิตในประเทศเป็นการชั่วคราว 3 ปีนับตั้งแต่วันที่กฎหมายมีผลบังคับใช้

รวมทั้งลดภาษีสรรพสา มิตรถยนต์ อี85 ลงเหลือ 25 %, 30% และ 35% ตามขนาดเครื่องยนต์ คือไม่เกิน 2000 ซีซี มากกว่า 2000-2500 ซีซี และมากกว่า 2500-3000 ซีซี ซึ่งเท่ากับอัตราภาษีสรรพสามิตรถยนต์ “อี20” ในปัจจุบัน พร้อมกันนี้ยังลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน อี85 เหลือ 2.5795 บาทต่อลิตร จาก 3.6850 บาทต่อลิตร

สำหรับกำลังการผลิตเอทานอลเพื่อนำมาเป็นเชื้อเพลิงชีวภาพ ขณะนี้มีโรงงานผลิตเอทานอล 8 โรง มีกำลังการผลิต 890,000 ลิตรต่อวัน แต่กำลังการผลิตที่โรงงานสามารถผลิตได้คือ 1,350,000 ล้านลิตรต่อวัน หากมีการส่งเสริมให้ใช้น้ำมัน อี85 อย่างเต็มที่จะช่วยลดการนำเข้าน้ำมันได้ถึง 20 ล้านลิตร ประหยัดงบประมาณนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง 7,000 ล้านบาท

ในตอนนี้ค่ายรถยนต์ที่มีเทคโนโลยีและพร้อมนำเข้ารถยนต์ อี85 มี 2 ค่ายด้วยกันคือ วอลโว่ และ ฟอร์ด ขณะที่รถค่ายญี่ปุ่นไม่มีนโยบายผลิตรถยนต์ อี85 พุ่งไปที่ รถอีโค่คาร์ มากกว่า และดูเหมือนว่าทั้งสองค่ายไม่พึงใจกับมาตรการทางภาษีที่รัฐบาลออกมา

ประเด็นหนึ่งคือเรื่องของภาษีชิ้นส่วน ก่อนหน้านี้ยังมีปัญหาเรื่องการตีความทางภาษี อีกทั้งระดับภาษีที่ออกมาไม่ได้มีความแตกต่างเท่ากับรถยนต์ อี20 เท่าไร ข้อเรียกร้องของวอลโว่น่าจะอยู่ที่ 20% เท่ากับรถยนต์ที่ใช้ก๊าซเอ็นจีวี ขณะที่ฟอร์ดเองมีข้อเสนอว่า อัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมัน อี85 ควรจะต่ำกว่าน้ำมันเบนซิน 30-35% เนื่องจาก อี85 ระเหยเร็วกว่าน้ำมันเบนซิน

พอล สโตคส์ ประธาน บริษัทวอลโว่คาร์ส (ประเทศไทย) จำกัด บอกเล่าประสบการณ์การใช้รถยนต์ อี85 ประเทศสวีเดนให้ฟังว่า ในประเทศสวีเดนนำเข้าเอทานอลจากบรา ซิล เนื่องจากลักษณะประเทศมีสภาพอากาศต่างกันสิ้นเชิง การเพาะปลูกพืชผลทางการเกษตรไม่สามารถทำได้ สวีเดนมีประชากร 9.5 ล้านคน เริ่มใช้รถยนต์ที่ใช้ อี85 เมื่อปี 2001 ขณะนี้ตัวเลขล่าสุดอยู่ที่ 70,000 คัน

นั่นเป็นผลมาจากรัฐบาลสร้างแรงจูงใจด้วยการลดภาษี รถยนต์ถึง 20% ซื้อรถยนต์ อี85 ราคาจะลดลง 50,000 บาท และยังใช้วิธีลดค่าใช้จ่ายเข้าพื้นที่การจราจรหนาแน่นเป็นพิเศษสำหรับรถยนต์ อี85 รวมถึงการจัดซื้อรถสาธารณะ รถบริษัท ลดภาษีให้มากถึง 35% พร้อมกันนี้ในปี ค.ศ. 2009 ตั้งเป้าว่าจะมีสถานีบริการน้ำมัน อี85 ครอบคลุมพื้นที่ 2,500 แห่ง ปัจจุบันมีอยู่ 1,400 แห่ง

ผู้บริหารบริษัทวอลโว่ ประเทศไทย ยืนยันด้วยว่า ข้อดีของการใช้น้ำมัน อี85 ช่วยให้ เผาไหม้ได้หมดจดไม่เหลือเขม่าทิ้ง รถยนต์ที่ใช้พลังงานทางเลือกสามารถลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ถึง 120 กรัมต่อกิโลเมตร อีกทั้งไม่มีผลต่อความสามารถในการขับขี่ มีข้อพิสูจน์ให้เห็นว่า อากาศที่สวีเดนติดลบ 40 องศา แต่รถยนต์ที่ใช้ อี85 ยังสามารถวิ่งได้ ยอมรับว่าในช่วงที่สตาร์ตในช่วงอากาศหนาวเย็นจะต้องเปลี่ยนมาเป็นน้ำมันก่อนหลังจากนั้นจึงใช้พลังงาน อี85 ได้

ปัจจัยสำคัญของการเปลี่ยนเครื่องยนต์มาเป็นพลังงานทางเลือกไม่ได้อยู่ที่น้ำมัน แต่อยู่ที่ตัวสมองกล หรือหน่วยควบคุมรถยนต์ ทำหน้าที่ตรวจจับน้ำมัน แต่ในส่วนของอุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น ท่อส่งน้ำมัน อุปกรณ์ที่เป็นข้อต่อ ต้องปรับเปลี่ยนมาเป็นวัสดุที่ทำจากยางเพื่อทนทานต่อการกัดกร่อน

“หากประเทศไทยหันมาใช้พลังงานทางเลือก เท่ากับเกษตรกรมีรายได้ ประเทศมีความมั่นคงทางพลังงาน ค่าจีดีพีลดลงเมื่อประเทศไม่ต้องจ่ายค่าน้ำมันนำเข้าจากต่างประเทศ เศรษฐกิจองค์รวมของประเทศจะดีขึ้น รายได้ของประชาชนจะสูงขึ้น นั่นเพราะแต่ละภาคส่วน เราต้องจ่ายค่าพลังงานไม่ว่าการขนส่ง การผลิต ขณะเดียวกันรัฐบาลต้องส่งเสริมการผลิตทั้งระบบ พลังงานทางเลือกใช้แล้วไม่หมด ต่างกับน้ำมันใช้แล้วหมดไป”

ขณะที่ เอียน คอนสแตนซ์ ผู้อำนวยการฝ่ายโครง การพัฒนาผลิตภัณฑ์ ประจำภาคพื้นเอเชีย แปซิฟิก และแอฟริกา ฟอร์ด มอเตอร์ คัมปะนี กล่าวว่า เครื่องยนต์ประเภทสันดาป ยังคงเป็นเทคโนโลยีหลักที่จะต้องใช้ต่อไปในอนาคต ขณะที่การเลือกใช้เชื้อเพลิงน้ำมัน จากเชื้อเพลิงชีวภาพเริ่มมีราคาแตกต่างกัน แต่ละประเทศจะเลือกใช้พลังงานทางเลือกในรูปแบบไหนขึ้นอยู่กับทรัพยากรที่มีอยู่ แต่การผลิตเอทานอลที่ทำกันแพร่หลาย และประสบความสำเร็จ ใช้วัตถุดิบจากข้าวโพด อ้อย

รถยนต์ที่ใช้ อี85 อย่างแพร่หลายล้วนมาจากวัตถุดิบดังกล่าว หากมีคำถามว่า ทำไมไม่มีรถยนต์ อี90 อี95 นั้นเพราะการทุ่มทุนวิจัยพัฒนาอย่างสูงของค่ายรถยนต์ ประสิทธิภาพสูงสุดที่ความสามารถของเครื่องยนต์ที่รับได้คือ อี85 และเหมือนจะหยุดไว้ที่ตรงนี้

แต่มุ่งเดินหน้าหาพลัง งานทดแทนอื่น ที่ตอนนี้กำลังวิจัยและพัฒนาคือ “เซลลูโลส เอทานอล” คือการใช้ซากพืช วัตถุที่เหลือจากภาคเกษตร ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบไม้ เศษไม้ มาหมักเพื่อให้เกิดแอลกอฮอล์

ชวนให้นึกภาพว่าเมื่อมีการวิจัยออกมาแล้วใช้ได้จริง แค่ไปตัดหญ้าหน้าบ้านแล้วมาหมัก แค่นี้รถยนต์คันโก้ของเราก็วิ่งได้แล้ว

เอียน บอกว่าพลังงานทางเลือก “เซลลูโลส เอทานอล” ฟอร์ดวิจัยและพัฒนาอยู่ แต่ยังไม่ถึงจุดคุ้มทุน ยังมีต้นทุนสูงมาก แต่มีข้อพิสูจน์เห็นชัดว่า เซลลู โลส เอทานอล ช่วยลดก๊าซคาร์ บอนไดออกไซด์ได้ดีกว่าเทคโน โลยีตัวอื่น ๆ

นอกจากนี้บริษัทยังผลิตและวิจัยรถยนต์ที่เป็นไฮบริด ซึ่งมีต้นทุนสูงในเรื่องของแบต เตอรี่ ไม่พร้อมสำหรับประเทศที่ไม่มีเทคโนโลยีแบตเตอรี่ของตัวเอง หากต้องนำเข้า

“การส่งเสริมให้เกิด อี85 ต้องอาศัยความร่วมมือทั้ง 4 ฝ่ายได้แก่ ผู้ผลิตรถยนต์ ผู้ผลิตเชื้อเพลิง รัฐบาลและผู้บริโภค มีกรณีศึกษาให้เห็นในบราซิล”

หลายเสียงบอกว่าศักย ภาพของประเทศไทยมีเทียบเท่าบราซิล เพราะเรามีพื้นที่ปลูกพืชพลังงาน เพียงแต่ว่าขาดทิศทางชัดเจน รอว่าเมื่อไหร่ทุกภาคส่วนจะออกตัวไปพร้อม ๆ กัน.